އޯގާވަންތަ ރަޙްމާންވަންތަ ﷲ ގެ އިސްމުފުޅުން ފަށަމެވެ. އެންމެހާ ޙަމްދުތަޢުރީފެއް ވަނީ ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ﷲ އަށެވެ. އަޅަމެން އެއިލާހަށް ޙަމްދުކުރަމެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ ކިބައިން ވާގިއެދެމެވެ. އަދި އެއިލާހުގެ ކިބައިން ފާފަފުއްސެވުމަށް އެދެމެވެ. އައްމާ ބަޢުދު، އެއަށްފަހު ދަންނަވަމެވެ!

ތަންބީހު:

މި ލިޔުމަކީ އައްޝައިޚް ޢަބްދުﷲ އަލްބުޚާރީއަށް އައްޝައިޚް ނިޒާރު ރައްދުދެއްވި ސަބަބުތަކުގެ ތެރެއިން މުހިންމު އެއް ސަބަބު ބަޔާންކޮށްދޭ ލިޔުމެކެވެ. އެގޮތުން، ޑރ. ޢަރަފާތާއި ޢަދަންގެ ޝައިޚުން ޝަރީޢަތާ ޚިލާފަށް ބަޣާވާތްކޮށް ވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ނުކުތް ޙިޒްބީންނަށް (ބާޣީންނަށް) އެއްބާރުލުން ދިނުމުން، އެކަމާ ދެކޮޅަށް ޙައްޤުބަސް ވިދާޅުވެ ވާހަކަދައްކަވާ ޝައިޚުންނަށް (ޔަމަނުގެ ޝައިޚް ޢަލީ އަލްޙުޛައިފީ، ސަޢުދީގެ ޝައިޚް ފައްވާޒް، މިޞްރުގެ ޝައިޚް ބިލާލް، އަދި އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޝައިޚް އަބޫ ޢިޔާޟް ފަދަ ޝައިޚުންނަށް) ބާރުދިނުމުގެ ގޮތުންނާއި، އަދި އެފަދަ ނުރައްކާތެރި ވަގުތެއްގައި ޙައްޤު ބަޔާންނުކޮށް ޢިލްމުވެރިން ހަނުތިބުމުގެ ނުބައިކަން ހާމަކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އައްޝައިޚް ނިޒާރު ގެނެސްދެއްވާފައިވާ ބޮޑު ޢިލްމުވެރިއެއްގެ (އައްޝައިޚް އައްސަޢުދީގެ) މުހިންމު ބަސްފުޅެކެވެ.

އަހުލުއްސުންނަތި ވަލްޖަމާޢަތުގެ ޙައްޤު ޢިލްމުވެރިންގެ ގާތުގައި، އަމިއްލަ ގުޅުންތަކާއި، ދުނިޔަވީ ކަންކަމުގެ ފަސޭހަތަކާއި، ނުވަތަ މަލާމާތްކުރާ މީހެއްގެ މަލާމާތަށް ބިރުވެތިވުމުގެ މައްޗަށް، އިސްލާމް ދީން ރައްކާތެރިކުރުމާއި (ޙިފްޡުއް ދީން) އަދި ސުންނަތް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްދިނުން އަބަދުވެސް ފުރިހަމައަށް އިސްކުރެވެއެވެ. ޢާއްމު މީސްތަކުންނަށް ޙައްޤު ބަޔާންކޮށްދިނުމަށާއި އަދި ދުވަހަކުވެސް އެ ޙައްޤު ވަންހަނާނުކުރުމަށް ޢިލްމުގެ އަހުލުވެރިންގެ ކިބައިން މަތިވެރިވެގެންވާ ﷲ ވަނީ ގަދަފަދަވެގެންވާ ޢަހުދެއް ހިއްޕަވާފައެވެ.

ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.

وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۖ فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ (سورة آل عمران: 187)

---

މާނައީ: "އަދި ފޮތްލިބުނު މީހުންގެ ކިބައިން، ﷲ ކަށަވަރުވެގެންވާ ޢަހުދު ހިއްޕެވިހިނދު ހަނދުމަކުރާށެވެ! (އެ ޢަހުދަކީ) ތިޔަބައިމީހުން މީސްތަކުންނަށް އެފޮތް (އެބަހީ: ޙައްޤު) ބަޔާންކޮށްދިނުމަށާއި، އަދި އެފޮތް ވަންހަނާ ނުކުރުމަށް ހިއްޕެވި ޢަހުދެކެވެ. ފަހެ، އެއުރެންގެ ފުރަގަހަށް އެ ޢަހުދު އެއްލައިލިއެވެ. އަދި އެކަމުގެ ބަދަލުގައި، ކުޑައަގެއް ގަތެވެ. ފަހެ، އެއުރެން ގަންނަ ތަކެތީގެ ނުބައިކަމާއެވެ!"

މި އާޔަތުން ވަރަށް ސާފުކޮށް އެނގިގެންދާ ގޮތުގައި، ދީނުގެ ޢިލްމު ލިބިގެންވާ މީހުންގެ މައްޗަށް ﷲ ވާޖިބުކުރައްވައި، ގަދަފަދަވެގެންވާ ޢަހުދެއް ހިއްޕަވާފައިވަނީ މައިގަނޑު ދެކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ.

• لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ (މީސްތަކުންނަށް އެ ބަޔާންކޮށްދިނުމަށް): ފިތުނަތަކާއި އޮޅުންއަރާ ކަންކަން ދިމާވާ ހިނދު، މީސްތަކުންނަށް ސުންނަތާއި ޙައްޤު މަގު ސާފުކޮށްދީ ބަޔާންކޮށްދިނުމަށެވެ.

• وَلَا تَكْتُمُونَهُ (އަދި އެ ވަންހަނާ ނުކުރުމަށް): އެއްވެސް ޙާލަތެއްގައި މީހެއްގެ މަލާމާތަކަށް، ބިރަކަށް، ނުވަތަ ދުނިޔަވީ ފައިދާއަކަށްޓަކައި ޙައްޤު ފޮރުވައި ވަންހަނާ ނުކުރުމަށެވެ.

އަދި ހަމައެހެންމެ، ޙައްޤު ވަންހަނާކުރާ މީހުންނަށް އޮތް ގަދަފަދަ ވަޢީދު (އިންޒާރު) ބަޔާންކުރައްވައި  ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.

إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَىٰ مِن بَعْدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتَابِ ۙ أُولَٰئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ (سورة البقرة: 159)

---

މާނައީ: "ތިމަންރަސްކަލާނގެ ބާވައިލެއްވި ފާޅުވެގެންވާ ހެކިތަކާއި، ތެދުމަގު، ފޮތުގައި މީސްތަކުންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވުމަށްފަހު، އެތަކެތި ވަންހަނާކުރާ މީހުން (ދަންނާށެވެ!) އެއުރެންނަށް ﷲ ލަޢުނަތް ލައްވަތެވެ. އަދި ލަޢުނަތްދޭ މީހުންވެސް އެއުރެންނަށް ލަޢުނަތް ދެތެވެ."

މި އިލާހީ އަމާނާތުގެ ސަބަބުން، ބިދުޢަތަކާއި (ބިދުޢަ)، މުސްލިމު ވެރިންނާ ދެކޮޅަށް ޚުރޫޖުކުރުމާއި، ނުވަތަ ހަލާކުދެނިވި ޙިޒްބިއްޔާތުގެ (ޙިޒްބިއްޔާ) ސަބަބުން މުސްލިމުންނަށް އޮޅުންއަރައި ފިތުނަ ފެތުރިދާނެކަމުގެ ބިރުހީވުމުން، ޙައްޤު ޢިލްމުވެރިޔަކަށް ހަނުނުހުރެވޭނެއެވެ.

ހަމަކަށަވަރުން، އަހުލުއްސުންނަތި ވަލްޖަމާޢަތުގެ އެންމެ ބޮޑެތި އަދި އެންމެ ސާބިތުވެގެންވާ އުޞޫލުތަކުގެ ތެރޭގައި، ފިތުނައިގެ ވަގުތުތަކުގައި ޙައްޤު ބަޔާންކޮށްދިނުން ވާޖިބުވެގެންވުމާއި، އަދި އަނިޔާވެރިކަމުގެ އަހުލުވެރިންގެ ކިބައިން ޢަދުލުވެރިކަމުގެ އަހުލުވެރިން ވަކިކޮށް ސާފުކޮށްދިނުން ހިމެނެއެވެ. ޚަވާރިޖުންނާއި ބާޣީން ވެރިންނާ ދެކޮޅަށް އެބައިމީހުންގެ ކަނޑިތައް ނެގުމުން -ސޫދާންގެ ލޭއޮހޮރެމުންދާ ބިންތަކުގައި ރެޕިޑް ސަޕޯޓް ފޯސަސްއާއެކު ހިތާމަވެރި ގޮތެއްގައި ފެނިގެންގޮސްފައިވާ ފަދައިންނާއި، އަދި ޔަމަނުގައިވާ އިމްތިޙާނުތަކުގައިވާ ފަދައިން - އަނިޔާވެރިކަން ދުރުކޮށް އަމާންކަން ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި ޝަރުޢީ ވެރިންނާއެކު ސާބިތުވެ ތިބުމަށް ސުންނަތް ނިޔާކުރެއެވެ.

މިފަދަ ދަތި އުނދަގޫ ވަގުތުތަކުގައި، ދިފާޢުކުރާ ވެރިންގެ ކިބައިން އުރެދޭ ބާޣީން ސާފުކޮށް ވަކިކުރުމެއްނެތި، "ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރޭގައި ބުއްދިވެރި ރަނގަޅު ފިރިހެނަކު ނުވޭހެއްޔޭ؟" މިފަދައިން އަހައި، ޢާއްމުކޮށް ނުވަތަ އޮޅުންއަރާ ގޮތަށް ދެއްކޭ ވާހަކައިން އަލިފާންގަނޑު ނިވިއެއްނުދެއެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ބަދަލުގައި އެކަމުން ހުޅުވިގެންދަނީ އޮޅުންބޮޅުމުގެ ދޮރެކެވެ.

ޢުމުރުފުޅުން 58 އަހަރުގެ އައްޝައިޚް ޢަބްދުﷲ ބިން ޢަބްދުއްރަޙީމް ބިން ޙަސަން ބިން މަޙްމޫދު (އަލްބުޚާރީ) ފަދަ، ބަސްފުޅުގައި ބަރުދަނެއްވާ ޢިލްމުވެރިޔަކު، މި މުހިންމު ބަޔާންކޮށްދިނުން ނުހިމެނޭ ބަޔާނެއް ނެރުއްވުމުން، އައްޝައިޚް ނިޒާރާއި އެހެނިހެން ބޭފުޅުންވެސް ކަންތައްކުރެއްވި ފަދައިން، ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު އެ ކުށަށް އިޝާރާތްކުރުމަކީ ޙައްޤުގެ އަހުލުވެރިންގެ މައްޗަށް އޮތް ޙައްޤަކަށް ވެގެންދެއެވެ.

ޢިލްމުވެރިޔެއްގެ ހަނުހުރުން އެއީ ޙިޒްބިއްޔާތު ނުވަތަ ސިޔާސީ މަކަރުވެރި ރޭވުންތައް ގެންގުޅޭ މީހުން އައްޑަނައެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަން ފެށުމުން - ޑރ. ޢަރަފާތު ޙަސަން ޞާލިޙް ޖަޢުފަރާއި ޢަދަންގެ ޝައިޚުން، ޔަމަނުގެ ބާޣީންނަށް އެހީތެރިވުމުގައި ޑރ. ބުޚާރީގެ ހަނުހުންނެވުމުގެ ނިވަލުގައި ހޯދި މަކަރުވެރި ނިވާގަނޑު ފަދައިން - އެ ހަނުހުރުން އެއީ މާތް ސިފައެއްކަމުގައި ވުން ނިމުމަކަށް އާދެއެވެ. އޭގެބަދަލުގައި، އެއީ ބައިބައިވުމަށް މަގުފަހިކުރުވާ، މަލާމާތް ލިބިގެންވާ ހަނުހުރުމަކަށް ވެގެންދެއެވެ. ޙައްޤުބަސްބުނެ އަދި ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު ޙިޒްބިއްޔާތަށް ފާޑުކީ މީހުންނަށް ފާޅުކަންބޮޑުކޮށް އެހީތެރިކަން ލިބުނުނަމަ، އަދި ހެޔޮކަމާއި ތަޤްވާވެރިކަމުގެ މައްޗަށް އެކަކުއަނެކަކަށް އެހީތެރިވުމަށް އޮތް އަމުރު ސާބިތުކަމާއެކު ތަންފީޛުކުރެވުނުނަމަ، ސަލަފީންގެ ސަފުތަކަށް ކުރިމަތިވި ފިތުނައިގެ ބޮޑުބައެއް ދުރުކުރެވުނީހެވެ.

އަޅަމެން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން އެދެނީ، އައްޝައިޚް ޢަބްދުﷲ އަލްބުޚާރީގެ ހިތްޕުޅު ހުޅުއްވައިދެއްވުމަށާއި، ޢަރަފާތާ ގުޅިފައިވާ މީހުން އެމީހުންގެ ނިވާގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ޝައިޚް ބޭނުންކުރާ ގޮތާމެދު ފުން ވިސްނުމެއް (ބަޞީރަތެއް) ޝެއިޚަށް ދެއްވުމަށާއި، އަދި ކިލަނބުކަމެއް ނުވާ ސާފުކަމުގެ މައްޗަށް، ސަލަފިއްޔަތަށް، ﷲ ގެ ދީނަށް ހިތްތައް އެއްބައިވަންތަކުރެއްވުމަށެވެ.

އެހެނީ ﷲ ގެ މަގުގައި މަލާމާތްކުރާ މީހެއްގެ މަލާމާތަށް ބިރުވެތިނުވުމަކީ އަހުލުއްސުންނަތުގެ މާތް ސިފަތަކުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ. ބިދުޢައާއި ހަވާނަފްސުގެ އަހުލުވެރިންނާ ޚިލާފަށް، ޙައްޤު ޤާއިމުކުރުމާއި އަދި ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު ވާހަކަދެއްކުމުގެ ހިތްވަރު އެބައިމީހުންނަށް ލިބިގެންވެއެވެ. އެއީ އެބައިމީހުންގެ އަމިއްލަ ޢިލްމުވެރިންނާ ނުވަތަ އެބައިމީހުންގެ އެކުވެރިންނާ ނުވަތަ އެބައިމީހުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކާ ދެކޮޅަށް ކަމުގައިވިޔަސްމެއެވެ.

ރަނގަޅުކޮށްދެވޭ ކަންކަން ޤަބޫލުކުރުން ވާޖިބުވުމާއި އަދި ކުށްތަކުގެ މައްޗަށް ހަނުހުރުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ކަމުގައިވާ - މި ބޮޑުވެގެންވާ އުޞޫލާމެދު، ޢައްލާމާ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ނާޞިރު އައްސަޢުދީގެ ފުން މާނައެކުލެވޭ ބަސްފުޅުތައް މަގުދައްކައިދޭ އަލިގަދަ ދަންމަރެއްގެ ގޮތުގައި ފުދެއެވެ. ޝައިޚްގެ މި ބަސްފުޅު ދާދިފަހުން، 6 ޖޫން 2026 ގައި ސޫދާނުގެ އައްޝައިޚް ނިޒާރުގެ ޓެލެގްރާމް ޗެނަލްގައި ޝާއިޢުކުރައްވާފައިވެއެވެ.

 

[އޮޅުންއަރާ ކަންކަން ބަޔާންނުކޮށް ހަނުހުރުމަކީ ޢިލްމުވެރިންގެ މަގަކުންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ.. އަދި މުހިންމު އެހެނިހެން ފައިދާތައް]

الشيخ العلامة عبد الرحمن بن ناصر السعدي رحمه الله

އައްޝައިޚް އަލްޢައްލާމާ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ނާޞިރު އައްސަޢުދީ -رحمه الله- ވިދާޅުވިއެވެ.

»އޭ އަޚުންނޭވެ! ބޭނުންވާ މަޤްޞަދަކީ: އަޅުގަނޑުމެން ތިބީ ސަމާލުކަމަށް ގެނެސްދޭ ކަންކަމާއި ކުރެވޭ ފާޑުކިޔުންތަކަށް ތައްޔާރުވެ އަދި އެކަމަށް ޝުކުރުވެރިވާ ޙާލުގައެވެ. އެހެނީ އޭގައި ފައިދާތަކާއި މަޞްލަޙަތުތައް އެކުލެވިގެންވާތީއެވެ. ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން އޭގެ ފައިދާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ.

ހަމަކަށަވަރުން މިއީ ޝަރުޢުކުރައްވާފައިވާ ގޮތެވެ. އަދި މިއީ ޢިލްމުގެ އަހުލުވެރިންގެ މަގެވެ. އަދި ފާޑުކިޔަންޖެހޭ ކަމެއް ނުވަތަ އޮޅުންއަރާ ކަމެއްކަމުގައި ތިބާއަށް ފެންނަ ކަންކަމުގައި ހަނުހުރުމާމެދު ދަންނާށެވެ! ފަހެ، އެއީ ޢިލްމުގެ އަހުލުވެރިންގެ މަގުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ.

އަދި އޭގެތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އޭގައި ސަމާލުކަމަށް ގެނެސްދޭ މީހާއާއި ސަމާލުކަމަށް ގެނެވޭ މީހާގެ ޙައްޤުގައި ފައިދާގެ ދޮރު ހުޅުވިގެންދިއުން ވެއެވެ. އެހެނީ ސަމާލުކަމަށް ގެނެވޭ މީހާއަށް އެކަން ވަންހަނާވެފައިވާނަމަ އެކަން އޭނާއަށް ބަޔާންވެގެންދެއެވެ. ނުވަތަ އޭނާއަށް އޮޅުންއަރާފައިވާ ކަމެއްކަމުގައިވާނަމަ އެކަން އޭނާއަށް ސާފުކޮށްދެވެއެވެ. އަދި ހަމައެފަދައިން ސަމާލުކަމަށް ގެނެސްދޭ މީހާއަށްވެސްމެއެވެ. ފަހެ، އުނގަންނައިދޭ މީހުންނަށާއި، ފޮތްތައް އެކުލަވާލާ މީހުންނަށާއި، ލިޔުންތެރިންނަށް، އުނގެނޭ މީހުންނާއި ފާޑުކިޔާ މީހުންގެ ފަރާތުން ކިތައްކިތައް ސަމާލުކަމަށް ގެނެސްދިނުންތަކާއި އޮޅުންއަރާ ކަންކަން ފިލުވައިދިނުން ޙާޞިލުވެފައިވޭތޯއެވެ! އޭގެ ސަބަބުން އެބައިމީހުން ފައިދާ ލިބިގަނެ އަދި އެހެންމީހުންނަށް ފައިދާ ފޯރުކޮށްދިނެވެ. އަދި ޙައްޤާއި ޢިލްމު ތިބާއާ ހަމައަށް ފޯރައިފިނަމަ، އެއީ ކިޔަވާކުދިންގެ ތެރެއިން އާދައިގެ އެންމެ ކުއްޖެއްގެ ފަރާތުން ނުވަތަ އުނގެނޭ މީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ އާދައިގެ މީހާގެ ފަރާތުން ކަމުގައިވިޔަސް، ފަހެ އެއީ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ތިބާއަށް ދެއްވި ނިޢުމަތެކެވެ. އަދި އެއީ ކޮންމެ މީހަކަށްވުރެ ބޮޑުވެގެންވާ، އަދި ކޮންމެ މީހެއްގެ އަތްމަތިން އެ ޙައްޤު އައިކަމުގައިވިޔަސް އެއަށް ބޯލަނބައި ކިޔަމަންވުން ކޮންމެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާ ޙައްޤެވެ. ފަހެ، އެކަން ނަޞޭޙަތްތެރިއެއްގެ އަތްމަތިން ނުވަތަ އިރުޝާދު އެދޭ މީހެއްގެ އަތްމަތިން ޙާޞިލުވެއްޖެނަމަ އެކަން ކިހިނަކުން ވާނެތޯއެވެ؟

އަދި އޭގެތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ. ބަޔާންކުރެވިދިޔަ ސަމާލުކަމަށް ގެނެސްދިނުމަކީ އެއީ ވާޖިބެކެވެ. އަދި އެއީ ދީނެވެ. އެހެނީ ދީނަކީ ނަޞޭޙަތެވެ. އަދި ފާޑުކިޔަންޖެހޭ ކަމަކާއި އޮޅުންއަރާ ކަމެއް ފެނި، ފަހެ ނަޞޭޙަތެއްގެ ގޮތުން އެކަން ބުނި މީހާގެ ސަމާލުކަމަށް އެކަން ނުގެނައި މީހާ އަދި އިރުޝާދަށް ނޭދުނު މީހާއާމެދު ދަންނާށެވެ! ފަހެ ހަމަކަށަވަރުން އޭނާ އެވަނީ ނަޞޭޙަތް ދޫކޮށްލާފައެވެ. އަދި އެހެންމީހުންގެ މައްޗަށް އެކަން އޭނާ އޮޅުވާލުން ގާތެވެ. އަދި މިއީ ޢިލްމުގެ އަހުލުވެރިންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާ ގޮތާ ޚިލާފު ގޮތެކެވެ.

އަދި އޭގެތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން ފާޑުކިޔުންތަކާއި، އޮޅުންއަރާ ކަންކަން ސާފުކުރުމަށް އެދުމާއި، ދެކޮޅުހެދުންތަކުގެ ތެރޭގައި، ފައިދާކުރަނިވި ދިރާސާތަކުގެ މައްޗަށް ނަފްސު ތަމްރީނުކުރުން ވެއެވެ. އަދި އޭގެ އިތުރުން ޙައްޤު ޤަބޫލުކުރުމަށް އަވަސްވެގަތުމާއި ޙައްޤަށް ބޯލެނބުމުގެ މައްޗަށް ނަފްސު ތަމްރީނުކުރުންވެސް އޭގައި ވެއެވެ. އަދި ކޮންމެ ކަމަކަށްމެ ސަބަބެއް ވެއެވެ.

އަދި އެއިލާހުގެ މަގަށް، އަދި އެއިލާހު ލޯބިވެވޮޑިގެން އަދި ރުހިވޮޑިގެންވާ ކަންކަމަށް ވާޞިލުކޮށްދޭ އެންމެ ކުރު މަގުތަކުގައި ހިނގުމުގެ ތައުފީޤު އަޅަމެންނަށާއި ތިޔަބައިމީހުންނަށް މިންވަރުކުރެއްވުން އެދި ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުން އަޅަމެން ދަންނަވަމެވެ.«

---

 ⯑ | މުޖައްލަދުލް މުރާސަލާތު (މަޖުމޫޢު މުއައްލަފާތުލް ޢައްލާމާ އައްސަޢުދީ ގެ ތެރެއިން) (315/27).

 

 

 

[السكوت عن بيان المُشْكِلات ليس مِن طريقة أهل العلم.. وفوائد مهمَّة أخرى]

قال الشيخ العلَّامة عبد الرحمن بن ناصر السعدي -رحمه الله-:

«...المقصود يا إخواني: نحن مستعدُّون وممنونون مِن التنبيه والانتقاد؛ لِما في ذلك من الفوائد والمصالح، فإنَّ مِن فوائد ذلك:

• أنَّ هذا هو المشروع وهذا طريقة أهل العلم، وأما السكوت عما ترى فيه انتقاداً أو تراه مُشكِلاً فليس مِن طريقة أهل العلم.

• ومنها: أنَّ فيه فتحاً لباب الفائدة في حق المنبِّه والمنتبِه؛ لأن المنتبِه إن كان خافياً عليه بُيِّن له أو مشتبِهاً عليه وضِّح له، وكذلك المنبِّه، فكم حصل للمعلِّمين والمؤلِّفين والكاتبين من المتعلِّمين والمنتقدِين تنبيهاتٌ وإزالة إشكالاتٍ انتفَعوا بها ونفَعوا غيرهم، والحقُّ والعلم إذا وصلَ إليك ولو مِن آحاد الطلبة وأدنى المتعلِّمين فهو نعمةٌ من الله عليك، وهو الحق الذي هو أكبرُ مِن كل أحدٍ [و]الذي يجب على كل أحدٍ الخضوع له على يد أي شخصٍ كان، فكيف إذا حصل على يد ناصحٍ أو مسترشِد؟

• ومنها: أنَّ التنبيه المذكور هو الواجب وهو الدِّين؛ لأن الدين النصيحة، وأما مَن رأى الانتقاد والإشكال فلم ينبِّه قائله مِن نصيحةٍ ولم يسترشِد فإنه تركَ النصيحة وربما شوَّش على غيره، وهذا خلاف ما يجب على أهل العلم.

• ومنها: أنَّ في الانتقادات والاستشكالات والمعارَضات تمرينُ النفس على البحوث النافعة، وتمرينها أيضاً مع ذلك على سرعة قبول الحق والانقياد له، ولكل شيءٍ سبب.

ونسأل الله تعالى أن يمنَّ علينا وعليكم بسلوك أقرب الطرق الموصلة إليه وإلى ما يحبُّه ويرضاه».

⯑ | مجلَّد المراسَلات (ضمن مجموع مؤلَّفات العلَّامة السعدي)(٣١٥/٢٧).